Fight the Mammals!

Πως δουλεύει η εξέλιξη ;

Η ακριβής απάντηση στην ερώτηση, δίνεται στο παρακάτω -περίπου 10λεπτο- βιντεάκι. Έχει και Ελληνικούς υπότιτλους να επιλέξετε.

brainpickings.org 

Το χαμένο ζεύγος χρωμοσωμάτων

Όπως έχουμε δει στο παρελθόν, η σχέση του ανθρώπου με τους άλλους μεγάλους πιθήκους, είναι εξαιρετικά δύσκολο να αμφισβητηθεί και όταν γίνεται, δεν μπορεί να στηριχθεί σε δεδομένα, αλλά σε προσωπικές αντιλήψεις των αμφισβητιών. Οι ομοιότητες, ανατομικές, φυσιολογικές, γονιδιακές είναι εντυπωσιακές. Ίσως όμως πιο εντυπωσιακή είναι η διαφορά που υπάρχει στον αριθμό των χρωμοσωμάτων (ή χρωματοσωμάτων). Υπάρχει όμως όντως διαφορά;

Τα χρωμοσώματα αποτελούν συγκεκριμένες δομές του γενετικού υλικού και βρίσκονται σε κάθε σωματικό κύτταρο ενός οργανισμού, σε ζεύγη. Το ένα είναι πατρικής προέλευσης και το άλλο μητρικής και περιέχουν τα γονίδια, την κωδικοποιημένη πληροφορία δηλαδή, της ύπαρξης. Αποτελούνται από δύο χρωματίδες που ενώνονται μεταξύ με το κεντρομερίδιο, προσδίδοντας στο χρωμόσωμα το χαρακτηριστικό σχήμα, σαν Χ. Στα άκρα των χρωματίδων, συναντάμε τα τελομερή. Μια πολύ πετυχημένη αναλογία για τα τελομερή είναι πως τα τελομερή είναι για την χρωματίδη, ότι το πλαστικό στην άκρη των κορδονιών για τα κορδόνια των παπουτσιών.

Τα τελομερή έχουν ως ρόλο την προστασία των χρωμοσωμάτων από την αποδόμηση και την ένωση με άλλα χρωμοσώματα. Επειδή δεν είναι εύκολη η αντιγραφή τους κατά τον κυτταρικό κύκλο, μετά το πέρας κάθε ενός, τα τελομερή "κονταίνουν" και μεταξύ άλλων, πιθανολογείται πως αυτό είναι το αίτιο της γήρανσης. Ούτε όμως και  προστασία από την συνένωση έχει 100% επιτυχία.

Ας δούμε τώρα τον αριθμό των χρωμοσωμάτων στα διάφορα γένη των πρωτευόντων. Ο άνθρωπος έχει σε κάθε σωματικό κύτταρο 23 ζεύγη χρωμοσωμάτων - 22 αυτοσωμικά και ένα ζεύγος φυλετικών, τα γνωστά Χ και Υ που καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό το φύλο. Οι χιμπατζήδες και οι γορίλες,  οι πιο στενοί συγγενείς του ανθρώπου, έχουν 24 ζεύγη. Τι απέγινε το χρωμόσωμα που λείπει; Χάθηκε;

Η αλήθεια είναι πως κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει. Αυτό που συνέβη στην πραγματικότητα, ήταν η ένωση δύο χρωμοσωμάτων μεταξύ τους. Πιο συγκεκριμένα, το "διπλό" ανθρώπινο χρωμόσωμα, είναι το χρωμόσωμα 2, όπως ορίζεται η αρίθμηση από τον καρυότυπο.Τα τελομερή όπως είδαμε, βρίσκονται στα άκρα των χρωμοσωμάτων. Στο ανθρώπινο χρωμόσωμα 2 τελομερή υπάρχουν τόσο στα άκρα όσο και στο εσωτερικό, γεγονός που αποδεικνύει την ένωση.

Η ένωση χρωμοσωμάτων δεν είναι κάτι εξαιρετικά σπάνιο. Είναι εντυπωσιακό πως τα φέρει ένας αρκετά μεγάλος αριθμός υγειών ενηλίκων χωρίς προβλήματα. Αν ο άνθρωπος και οι άλλοι πίθηκοι είχαν κοινό πρόγονο, θα ήταν λογικό η ένωση των χρωμοσωμάτων να είχε συμβεί στους προγόνους. Οι τεχνικές ανάγνωσης του γονιδιώματος που αναπτύχθηκαν τα τελευταία χρόνια βοήθησαν στον έλεγχο αυτής της υπόθεσης. Βρέθηκε πως στο ανθρώπινο χρωμόσωμα 2, υπάρχουν τα σημάδια που δείχνουν πως συνέβη η ένωση, με την ύπαρξη των τελομερών στο μέσον του χρωμοσώματος. Το 2005 ελέγχθηκε η υπόθεση ξανά όταν μια ομάδα επιστημόνων ολοκλήρωσε την χαρτογράφηση του γονιδιώματος των χιμπατζήδων και ήταν πια εύκολο να γίνει λεπτομερής σύγκριση με το ανθρώπινο γονιδίωμα. Επετεύχθη έτσι η ταύτιση του χρωμοσώματος 2 του ανθρώπου με 2 ξεχωριστά χρωμοσώματα του χιμπατζή.

Στο discovermagazine.com υπάρχει αναλυτικά η διαδικασία δημιουργίας του χρωμοσώματος 2, ενώ στο παρακάτω βίντεο, ο Ken Miller το αναλύσει μέσα σε λίγα λεπτά.

Ίσως το καλύτερο διατηρημένο απολίθωμα μωρού δεινοσαύρου!

Είναι εξαιρετικά σπάνιο να βρεθούν πλήρη απολιθώματα σε καλή κατάσταση. Μετά από τόσα εκατομμύρια χρόνια, πολλά είναι αυτά που θα μπορούσαν να έχουν συμβεί για να τα καταστρέψουν, πριν προλάβουν να μελετηθούν από τους επιστήμονες. Ιδιαιτέρως, η εύρεση απολιθωμάτων μωρών είναι ακόμα πιο σπάνια, καθώς το πιθανότερο είναι να έχουν ποδοπατηθεί ή φαγωθεί μετά τον θάνατό τους. καλά διατηρημένα ζώα μωρό είναι ιδιαίτερα δύσκολο , δεδομένου ότι είναι πιο πιθανό να έχουν πάρει καταπατείται ή τρώγονται μετά το θάνατό τους . Ο Phillip Currie από το Πανεπιστήμιο της Αλμπέρτα βρήκε πρόσφατα ένα νεαρό άτομο του είδους Chasmosaurus belli , τόσο καλά διατηρημένο που του έδωσε την δυνατότητα να διατυπώσει βάσιμες υποθέσεις για τις συνθήκες θανάτου του. 

Τα μέλη του είδους Chasmosaurus belli συνήθως ανευρίσκονται στην περιοχή British Columbia, στον Καναδά. Είναι συγγενής του Triceratops και μέχρι τώρα είχαν βρεθεί απολιθώματα μόνο ενήλικων ζώων. Η ανακάλυψη του 70 - εκατομμυρίων ετών απολιθώματος, που ήταν περίπου τριών ετών όταν έχασε την ζωή του, αποκαλύπτει σημαντικές ενδείξεις για το πώς αυτοί οι δεινόσαυροι μεγάλωναν και άλλαζαν κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Φαίνεται πως οι νεαροί C. bellis μοιάζουν πολύ με τους ενήλικες. Το συγκεκριμένο εύρημα έχει περίπου 1,5 μέτρα μήκος όταν τα ενήλικα του είδους του έφταναν μέχρι τα 5 μέτρα. Σε άλλα είδη τα νεαρά άτομα είχαν αναλογικά μακρύτερα κάτω άκρα σε σχέση με τα ενήλικα, πιθανώς για να μπορούν να συμβαδίζουν με την γρήγορη κίνηση των ενηλίκων. Κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να υπάρχει εδώ, καθώς το βασικό σχήμα νεαρών και ενηλίκων είναι ίδιο.
 
Το απολίθωμα βρέθηκε σε μια μια κοίτη προϊστορικού ποταμού. Ο Currie και η ερευνητική του ομάδα πιστεύει πως το μωρό αυτό δεν αποτέλεσε θύμα ενός μεγαλύτερου θηρευτή. Πιθανότατα να παρασύρθηκε από το ρεύμα του ποταμού και μη μπορώντας να σώσει τον εαυτό του, πνίγηκε και κατακάθισε στον πυθμένα του ποταμού , όπου τελικά απολιθώθηκε. Το σώμα ήταν τόσο καλά διατηρημένο, που ο Currie ήταν σε θέση να δει αποτυπώσεις του δέρματος του νεαρού δεινοσαύρου στους γύρω βράχους. Η ομάδα ελπίζει αυτό το απολίθωμα να βοηθήσει σε μια  βαθύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα C. belli ζούσαν μέσα στο οικοσύστημά τους.

www.iflscience.com 

Sooner...

bizarrocomics.com

Κατάγεται ο άνθρωπος από τον πίθηκο;

Πρόσφατα κυκλοφόρησε ένα άρθρο που έδειχνε τα αποτελέσματα μιας έρευνας στις ΗΠΑ, σχετικά με βασικές επιστημονικές γνώσεις στην κοινωνία. Πάνω από το 25% δεν γνωρίζει ότι η Γη γυρίζει γύρω από τον ήλιο,  ενώ το 52% αγνοεί (σύμφωνα με το άρθρο) ότι ο άνθρωπος κατάγεται από τον πίθηκο. Όσο αφορά την καταγωγή του ανθρώπου όμως, είναι όντως έτσι τα πράγματα; 

Η απάντηση που δινόταν μέχρι τώρα (και ήταν σωστή) ήταν πως ο άνθρωπος δεν κατάγεται από τον πίθηκο, αλλά έχει κοινή καταγωγή από τους πιθήκους. Αυτό που συνήθως δεν συμπεριλαμβανόταν (στην κατά τα άλλα σωστή απάντηση) γιατί άνηκε στα ευκόλως ενοούμενα, ήταν ο επιθετικός προσδιορισμός "σύγχρονοι" στο "πίθηκοι". Δηλαδή ο άνθρωπος δεν κατάγεται (προφανώς) από τους σύγχρονους πιθήκους, αλλά έχει κοινό πρόγονο μαζί τους.

Ας δούμε λίγο όμως, τι εννοούμε πραγματικά λέγοντας πίθηκος. Με τον όρο "πίθηκος" εννοούμε εκείνη την ομάδα των πρωτευόντων που μοιράζονται χοντρικά τα παρακάτω χαρακτηριστικά: απουσία ουράς, πλατιά νύχια , αντιτακτό αντίχειρα, χέρια κατάλληλα για λαβές και για τα αρσενικά, πέος που κρέμεται ελεύθερο αντί να προσαρτάται στην κοιλιά.

Η διαφοροποίηση των πρωτευόντων που ακολουθώ προσωπικά είναι αυτή μεταξύ πιθήκων και μαϊμούδων. Μία άλλη παραδείγματος χάριν, συμπεριλαμβάνει και τις μαϊμούδες στους πιθήκους, τους οποίους χωρίζει σε μικρούς και μεγάλους. Είναι θέμα ορισμού αυτό.

Οι σύγχρονοι πίθηκοι χωρίζονται σε πέντε γένη, ενώ αν θέλαμε να είμαστε πιο σωστοί θα τους κατατάσσαμε σε 4, ενώ μερικοί πιο πρωτοπόροι κάνουν κατάταξη σε 3 γένη. 

Τα πέντε γένη είναι το γένος Pongo (Ουραγκοτάγκοι), το γένος Gorilla (Γορίλες), το γένος Hylobates (Γίββωνες), το γένος Pan (Χιμπατζήδες) και φυσικά το γένος Homo (Άνθρωποι). Η αλήθεια είναι πως Pan και Homo απέχουν τόσο λίγο γενετικά που κανονικά θα έπρεπε να συγκαταλέγονται στο ίδιο γένος (το Homo, καθώς ιστορικά αυτό περιγράφηκε πρώτο). Οι πιο πρωτοπόροι στο γένος Homo τοποθετούν και τους γορίλες. 

Pongo

Gorilla

Pan

Homo

Hylobates

Είναι προφανές λοιπόν, ότι ο πίθηκος δεν είναι κάποιο συγκεκριμένο ζώο. Μπορεί να είναι οποιοδήποτε από τα πέντε. Δηλαδή ενώ ο χιμπατζής είναι πίθηκος, με τον όρο πίθηκος δεν εννοούμε απαραιτήτως τον χιμπατζή ή τον γορίλα κλπ. Επίσης δεν έχουν νόημα αναφορές όπως "ο κοινός πρόγονος ανθρώπου και πιθήκου" γιατί είναι λάθος. Αντιθέτως "ο κοινός πρόγονος ανθρώπου και γορίλα (ή οποιοσδήποτε συνδυασμός των πέντε γενών)" είναι οι μόνες που έχουν βάση.

Ο άνθρωπος δεν κατάγεται από κανέναν σύγχρονο πίθηκο. Κατάγεται όμως από πίθηκο; Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση είναι ναι. Στην wikipedia παραδείγματος χάριν βρίσκουμε μια αρκετά λεπτομερή ανάλυση των προγόνων του ανθρώπου.  Ένας εξ' αυτών είναι ο Αρδιπίθηκος που έζησε πριν από 4.5 εκατομμύρια χρόνια. Δεν είναι πίθηκος αυτός; Ο Αυστραλοπίθηκος δεν είναι πίθηκος; Ακόμα και μέλη του γένους Homo (αφού έχουμε ξεκαθαρίσει ότι και ο Homo sapiens συγκαταλέγεται στους πιθήκους) όπως ο Homo habilis ή Homo ergaster δεν ήταν πίθηκοι; Ήταν. Και αυτός ήταν ο λόγος που απάντηση στην ερώτηση αν ο άνθρωπος κατάγεται από πιθήκους είναι καταφατική. Απλώς κατάγεται από εξαφανισμένους πια πιθήκους.

Εν κατακλείδι, ο άνθρωπος όντως δεν κατάγεται από κανέναν από τους σύγχρονους πιθήκους. Με όλους έχει κοινό πρόγονο, με κάποιους έχει στενότερο κοινό πρόγονο από άλλους και δεν είναι κακό να θεωρούμε ότι τουλάχιστον με τους χιμπατζήδες ανήκουμε ΚΑΙ στο ίδιο γένος (κάτι που αποδεικνύεται). 

Πως δημιουργήθηκε το σύμπαν ;

Πως από την κοσμολογία φτάσαμε στην σωματιδιακή φυσική ώστε να αντιληφθούμε πως δημιουργήθηκαν τα πάντα γύρω μας.

Ο Tom Whyntie σε λιγότερο από 4 λεπτά, εξηγεί τι γνωρίζουμε ως τώρα όσο αφορά την δημιουργία του σύμπαντος.

brainpickings.org